على اصغر شميم
503
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
شاه كه روز دوم يا سوم بمباران مجلس به تبريز رسيده از اين قرار است : « جناب مستطاب شريعتمدار آقا مير هاشم آقا سلمه اللّه تعالى - با كمال قدرت فتح كردم ، مفسدين را تمام گرفتار كرده ، سيد عبد اللّه ( بهبهانى ) را به كربلا فرستادم ، سيد محمد ( طباطبايى ) را به خراسان ، ملك المتكلمين و ميرزا جهانگير را سياست كردم ، مفسدين تماما محبوس ، شما هم با كمال قدرت مشغول رفع مفسدين باشيد و از من هم هر نوع تقويت بخواهيد حاضرم . منتظر جواب هستم . جنابان حجج الاسلام سلمهم اللّه را احوال پرسم . همين تلگراف را به ايشان نشان دهيد . محمد على شاه قاجار « 1 » » . بر خلاف انتظار نيروهاى استبداد ، مقاومت و پايدارى دليرانه مجاهدان تبريز چند هفته به طول انجاميد و حتى پس از آنكه انجمن ايالتى تبريز به هم خورد و بعضى از اعضاى آن از ترس جان و دارايى خود كه مورد تطاول و تاراج سربازان دولتى و اراذل و اوباش دوچى قرار گرفته بود ، به كنسولگرىهاى فرانسه و روسيه پناهنده شدند . مقاومت آزاديخواهان ادامه يافت و هنگامى كه كانون پايدارى دستههايى از مجاهدين در نقاط مختلف شهر رو به خاموشى گذاشته و رحيم خان درصدد ورود به شهر و تصرف سنگرهاى مجاهدين بود ، ستار خان آن آزادمرد دلير و از جان گذشته ، تفنگ را محكم در دست نيرومند خود مىفشرد و در برابر باران گلولهى دشمن ايستادگى مىكرد و در آن ميان عدهاى مجاهدان قفقازى و برخى از دليران تبريز از قبيل حسين باغبان و حاجى شيخ على اصغر و مير كريم در اميرخيز و ارك دولتى و مسجد صمصام خان هنوز نسبت به ستار خان وفادار مانده و پابهپاى آن مرد دلير ايستادگى نشان مىدادند . ورود پيروزمندانهى رحيم خان به شهر كه پس از 18 روز جنگ با مجاهدين صورت گرفت در اراده و تصميم ستار خان و همراهانش به مقاومت تأثير نداشت . او و مجاهدان فوق الذكر و آزادىخواهان ديگرى مانند على مسبو و حاجى ميرزا علينقى گنجهاى و حاجى محمد بالا و كربلاى حسين فشنگچى همچنان در سنگرهاى خود به حالت دفاع نشسته بودند و چون نيروى دولتى به شهر وارد شده و پيروزى خود را قطعى و مسلم مىدانست ، به اين مقاومت چندان اهميتى نمىدادند ، ولى آخوندها و روحانيان مرتجع قشرى همچنان به صدور اعلاميه تكفير مشروطهخواهان و تشويق و ترغيب لوطيان و اراذل و اوباش به تاراج اموال آزاديخواهان و مليون و آزار و اذيت آنان سرگرم بودند « 2 » .
--> ( 1 ) - « تاريخ مشروطه ايران » نگارش كسروى ، بخش سوم ، ص 676 . ( 2 ) - حوادث جانگذاز از چند هفته مقاومت پرشكوه دليران و گردان تبريز را در برابر نيروهاى ضد آزادى ، احمد